
Yazan: Sedat Gülmez / Aksiyon Dergisi / Sayı: 806
Yaklaşık 20 yıldır dünyanın farklı coğrafyalarında hizmet veren Türk okulları, Türkçeye samimiyet, saygı, vefa ve sevgi gibi anlamlar yüklenmesini sağladı. Peki, hâlihazırda devam eden süreç bu noktaya nasıl ulaştı?
Yazan: Erdal Aralan
Yaşadığımız yüzyıl içerisinde 1930'lardan başlayarak dil öğretiminde en çok tartışılan konulardan birisi "Yabancı bir dili sınıfta nasıl öğretiriz?" idi. Birçok teori ve uygulama dil öğrenimi tarihinde sırası ile tatbik edildi. İletişime dayalı öğretim (Communicative approach) en çok tutulan ve verimli olan metotlardan birisi oldu.
Yazan: Yard. Doç. Dr. Kerime Üstünova
Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık yaparken, gerek sözcükleri başka sözcüklere bağlarken eklerden yararlanırız. Türkçenin eklemeli yapısı, eklerin değerini artırmakta, onları ön plana çıkarmaktadır. Ekler; sözlük anlamı olmayan, ama görev anlamları olan dil birimleri olduklarından, diğer dil birimleri gibi hem görevsel, hem anlamsal işlevleri bakımından değerlendirilmeli; bulunduğu yerdeki iki işlevi de açıkça ortaya konmalıdır.
Yazan: Aliye Uslu Üstten
Dil bilgisi, bir dilin ses, kelime ve kelime grupları gibi ögeleri ile bunların cümle içindeki görevlerini ortaya koyan kurallar bütünüdür. Bu alandaki gelişmeler, okullarda okutulan dil bilgisi dersinin içeriğini veya bu dersi öğretme yöntemlerini pek fazla etkilememiştir.
Hazırlayan: Dilset Akademi
Türkçe öğretiminde en önemli öğenin Türkçe öğretmenleri olduğu bir gerçektir. Türkçe öğretmeninin bunu çok iyi benimsemesi ve kendini ilk önce Türkçe öğretimine vermesi gerekmektedir. Kaynaklar ve imkânlar ne kadar fazla da olsa, o kaynak ve imkânı amaçları istikametinde yerinde ve zamanında verimli bir şekilde kullanacak öğretmendir. Kaynak ve imkânların kullanılmasından çok, kullanılma zamanı ve kullanılma metodu çok önemlidir. Bu önem özellikle ders dışı faaliyetlerde artmaktadır. Bu noktada da en büyük vazife ve sorumluluk Türkçe öğretmeninindir.
Hazırlayan: Dilset Akademi
Konuşmanın insanın sahip olduğu en mühim hassalardan biri olduğu inkâr edilemez bir gerçektir. Güzel, tesirli konuşma işlerimizin yoluna girmesinde, isteklerimizin yerine getirilmesinde, hemen her sahada başarımıza yardım eder, çevremizin bize karşı alaka duymasında da mühim tesiri vardır. Meşhur siyaset adamlarının, tanınmış avukatların, herhangi bir iş veya sahada seçilen temsilcilerin aynı zamanda güzel ve etkili konuşan kimseler olduğu görülür.
Bu plan video filmindeki parçaların ders içerisinde detaya inmeden, bazı ipuçları vererek kullanılmasına yönelik bir plan niteliğindedir.
Bu ders planı öğretmenin video dersinde faydalanacağı bir kılavuzdur. Öğretmen bu ders planını kullanarak elde edeceği tecrübelerle bu planı daha da geliştirebilir.
Hazırlayan: Dilset Akademi
Çağımızın bir iletişim çağı olduğundan, okulda ve iş yaşamımızda başarılı olmamız için sözlü ve yazılı anlatımın önemli olduğu herkesçe bilinen bir gerçektir.
Bu bağlamda bir öğretmen olarak Türkçe derslerinde nasıl bir yol izlemeliyiz?
Hazırlayanlar: Mustafa Arslan / Ahmet Gürdal
Makalenin amacı görsel ve işitsel vasıtalarla yabancılara Türkçe kelime öğretim yöntemlerini ve ilgili materyallerin kullanım esaslarını saptamaktır. Teknolojik eğitim araçlarının gelişmesiyle yabancı dillerin kelime öğretiminde sürekli görsel ve işitsel tabanlı yeni metotlar geliştirilmektedir.
Yazan: Dr. Binnur Erişkon Cangil
Günümüzde her alanda olduğu gibi elektrik, elektronik teknolojisi alanında yaşanan hızlı gelişim yaşadığımız yüzyıla damgasını vurmuştur. 20. yüzyılın Bilgi Çağı, Uzay Çağı gibi adlarının yanı sıra İletişim Çağı olarak da adlandırılmasının temelinde bu alanda elde edilen bulgular yatmaktadır.
Yazan: Mehmet Nuri Gömleksiz / Şenel Elaldı
Ülkemizde bir yabancı dil bilmenin, özellikle İngilizce bilmenin gereklilikten ziyade gizli bir baskıyla mecbur bırakıldığı günümüzde, dil öğretimi sorunları hâlâ aşılamamıştır. Bu sorunlar çıkmaz içerisinde ve kısır döngüde devam etmektedir. Bu çalışmada, dil öğreniminin keyifli ve pratik hâle getirilmesi ve dil öğretme hedefine kısa zamanda ulaşılmasında yapılandırmacı yaklaşımın önemi konusunda bir değerlendirme yapılmıştır.
Yazan: Galip Güner / Araştırma Görevlisi
Türkçe Kompozisyon dersinin temel amaçlarından biri, öğrencilere herhangi bir konu hakkındaki duygu, düşünce ve birikimlerini planlı olarak yazabilme yeteneği kazandırmaktır. Bu yeteneğin kazandırılabilmesi için öğrencilerin, yazma öncesinde yapılacak bazı etkinliklerle güdülendirilmeleri ve yazmaya hazır hâle getirilmeleri gerekmektedir. Bu çalışmada, öğretmenlerin yazma öncesinde sınıfta uygulayabilecekleri bazı önemli etkinlikler üzerinde durulmaktadır.
Hazırlayan: Murat Erguvan / Azerbaycan Kafkas Üniversitesi Öğretim Görevlisi
Dil öğrenimi temelde şahsi gayrete dayanır. Öğretmenler tarafından yapılabilecek belki de tek şey bir tavsiyede bulunmaktır. Çünkü bir bakıma dil, öğretilemez, ama öğrenilir. Dolayısıyla öğrencilere kapasitelerini artırıcı yollar göstermek ve yeni dil keşiflerine yol açacak metotlar tavsiye etmek, onları bilgi yığınlarını ezberlemeye zorlamaktan daha iyidir.
Yazan: Mehmet Demirezen
Dil öğretiminde, dil bilgisi her zaman bir odak noktası olarak benimsenmiş ve bunun yanında sözcük öğretimi çoğu zaman yeterince göz önüne alınmamıştır. Aslında gerçek olan şudur: dil bilgisini öğretmeden, bir yabancı dilin çok azı öğrencilere kazandırılabilir, ama sözcük öğretimi yapılmadan öğrencilere hiçbir şey öğretilemez, çünkü sözcükler anlamı taşıdıkları için, yabancı dil öğretiminin yapı taşlarıdır.
Yazan: Sefa Yüce / Journal of Language and Linguistic Studies
Küreselleşme ile birlikte ülkeler, siyasî, sosyal, ekonomik ve askerî açıdan birbirlerine bağımlı hale gelmişlerdir. Dünyadaki hızlı değişim ve gelişmeler çok dilliliği gündeme getirmiş, ulusların birbirini daha yakından tanıma imkanı doğmuştur. Zengin bir tarih ve kültür birikimine sahip Türkiye, pek çok ülke ile kültürel işbirliği programı uygulamaktadır. Büyük Öğrenci Projesi de bunlardan biridir. Bu makalede, Türkçenin yabancılara öğretilmesi hususu farklı açılardan ele alınarak, dil öğretiminde yeni açılımlar yapılması gerekliliği anlatılmaya çalışılmıştır.
Yazan: Prof. Dr. Tahsin Aktaş
Bu araştırmada iletişim kuramının yabancı dil öğretimi için öngördüğü iletişimsel yeti kavramı bilimsel literatürün ışığında tartışıldı. Bu bağlamda temel dil becerileri ve bu becerilerin geliştirilmesi sorunu ayrıntılı olarak incelendi. Ayrıca iletişimsel yetinin ilgili yabancı dille birlikte o dilinait olduğu kültürün öğrenilmesini de gerekli kıldığı vurgulandı. Bu arada yabancı dil öğretiminde iletişimsel yetinin geliştirilmesine yönelik somut öneriler sunuldu.
Yazan: Dursun Zengin
Dille ilgili bütün konular gibi yabancı dil öğretimi de dil biliminin çalışma alanına girer. Bu konu bugün uygulamalı dil bilimi (Alm. angewandte Sprachwissenschaft) içinde ayrı bir alan durumuna gelmiştir.
Yazan: Bayram Baş / Araştırma Görevlisi
Türk kültürünün ve sözlü edebiyatımızın zengin ürünlerinden biri de atasözleridir. Bugüne kadar atasözleri üzerine oldukça fazla sayıda çalışma yapılmıştır. Atasözlerimiz Türkçe öğretiminde anonim bir ürün olarak yer alırlar. Türkçe programında atasözlerimiz ile ilgili genel amaç, özel amaç ve hedef davranışlar bulunmaktadır. Türkçenin dört temel dil becerisi olan dinleme, konuşma, okuma ve yazma çalışmalarında, atasözlerimizden faydalanılmalıdır.
Yazan: Özgür Aydın
Bugün Türkçe dil bilgisi kitaplarının kapaklarına bakarak ilk bakışta farklı kitaplar olduklarını sanabilirsiniz. Ama, bu kitaplar konu sıralanışı, terim kullanımı gibi yönlerden farklı gibi görünseler de hepsi aslında özce aynıdır. Tüm bu kitaplar, temelleri aslında, Thrax'ın dil bilgisine dayanan Batı’nın geleneksel dil bilgisi anlayışı benimsenerek hazırlanmıştır.
Nasıl yazacağım? Yazmaya başlarken bunu sorarız kendi kendimize. Çok basit kurallar, iyi yazmanızı sağlar. En azından yazdıklarınızın iyi görünmesini, iyi okunmasını sağlar. Bu iyi okunma ve görünme, kuşkusuz içerikle ilgili değil. Burada kastedilen biçimsellik. Yazarken biçimle ilgili uymamız gereken belli başlı bazı kurallar var. Bunları şöyle sıralayabiliriz:
Şüphesiz dil öğrenimi zor ve bitmeyen bir yoldur. Ve kendi kendinizi geliştirmeniz ancak azimle olur. Gitmenin mümkün olduğu bir ülkenin dilini öğrenmenin en iyi yolunun orada yaşamak olduğunu unutmayın. Böyle bir imkanınız bulunmasa bile, aşağıdaki kuralları uygulayarak bir dile vasat da olsa vakıf olabilirsiniz.
Hazırlayanlar: Mustafa Arslan / Ahmet Gürdal
Makalenin amacı oyun ve bulmaca etkinlikleriyle yabancılara Türkçe kelime öğretim yöntemlerini açıklamaktır. Yabancı dillerin kelime öğretiminde öğrenci motivasyonun sağlanması için oyun ve benzeri etkinliklere sıkça yer verilmektedir. Yabancıların hızlı ve kalıcı bir şekilde Türkçe kelimeleri öğrenmelerini sağlamak amacıyla ilgili çalışmalar incelenmiş, oyun ve bulmaca yöntemi üzerine dikkatler çekilmiştir. Yabancılara Türkçe öğretenler özellikle kelime öğretiminde bu çalışmada açıklanan etkinlikleri test ederek konuyla ilgili tecrübelerini geliştirebilirler.
Yazan: Gülden Öz
İnsanoğlu bilimsel araştırmalarla kainattaki sırları çözmeye çalışırken, keşfettiği ve öğrendiği en önemli şeylerden birisi de kendisi olur. Aslında insan pek çok gizli kalmış hazinenin anahtarıdır ve bu anahtar sayesinde birçok muamma çözülebilir. Ancak bu anahtarın nasıl kullanılacağını bulmak da sanıldığı kadar kolay değildir, hattâ diyebiliriz ki anahtarın kendisi de başlı başına bir muammadır.
Yazan: Mehmet Demirezen
Sözcükler, sesleri ve kavramları taşıyan birer biçim ve anlam bohçaları olmaları yanında, ruhdilbilimsel özellik ve etkinlikler de taşırlar. Bu durumu, kimi öğrencilerin birtakım sözcükleri daha kolay kimi sözcükleri daha zor anlamalarından da kolaylıkla çıkarabiliriz.
Yazan: Necmettin Sevil
Geleneksel yöntemlerle dil öğretiminde olduğu gibi çağcıl yöntemlerde de alıştırmalar, bir ders biriminin temel evreleri arasında yer alır. Geleneksel dilbilgisi kitaplarında bulunan alıştırmaların düzenlenişi salt görgül nitelik içerdiğinden aşamalanma bir yerde rastlantısal kalmaktadır.
Yazan: Yusuf Çotuksöken
İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Okulunun Türkçe Bölümünde dünyanın çeşitli ülkelerinden gelen yabancılara özel bir program çerçevesinde Türkçe dersleri verilmektedir.
Yeni bir dil öğrenmek, ilk bakışta gramer (dil bilgisi) ve kelime öğrenerek, bunları gerektiği gibi kullanmayı bir beceri olarak edinmek diye tarif edilebilir. Ancak bu tanım tam olarak yeterli değildir. Tabii ki gramer ve kelime öğrenmek bir dili konuşabilmek için en önemli öğelerdir.
Yazan: Ahmet Kocaman
Yabancı dil öğretiminin çok eskilere uzanan bir tarihçesi var (bak. Kelly, 1969); bu uzun geçmişin birikimi yanında yabancı dil öğretiminin ağırlığı 20. yüzyılda daha da artmış durumda. Şu nedenle: Karmaşık iletişim ağı içinde evrenin küçülmesi günümüzde yabancı dilin önemini daha da belirginleştirmiştir.
Yazan: F.Özden Ekmekçi
Yabancı dil öğrenimi ile ilgili ilk çalışmalara 18'inci yüzyılda, öğrenilen yabancı dilin kurallarını saptayıp biçimlendirmekle başlanmıştır. Dil bilimciler İngilizceyi betimlerken dili kullanış biçimi ile dizgesel bir çerçeve içinde tanımlamaya gitmeden Latince ve Yunanca gibi bükümlü dillerin kurallarından yararlanmışlardır.
Yazan: Hüdayi Can
Dil öğrenmek ne zaman insanlar için bir ihtiyaç haline geldi bilmiyoruz ama, kendimizden emin halde dil öğretiminin tarihiyle birlikte dil öğretimi tercüme ilişkisi de başlamıştır diyebiliriz.
Türkçede sık sık birbiriyle karıştırılan kelimeler vardır. Örnek: direk: Ağaçtan veya demirden uzun ve kalın destek / direkt: Doğrudan
Kompozisyon, öğrencilere, tecrübesine sahip oldukları, ilgilerini çekebilecek konularda yazdırılmalıdır. Yazılan ürünlerin bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmalıdır. Öncelikle öğrencilerde kendine güven duygusunun geliştirilmesine çalışılmalıdır.
Öğrencileri ikişerli gruplara ayırın. Her gruptaki iki öğrenciye de, birbirlerine, yaşadıkları yeri anlatmalarını söyleyin. Müstakil bir evde mi yoksa bir apartman dairesinde mi oturuyorsunuz? Kendi evinizde mi yoksa kirada mı oturuyorsunuz?
Yazan: Yrd. Doç. Dr. Erol Barın
Dil öğretimi, belirli ilkeler ışığında yapılmalıdır. Yabancılara Türkçenin öğretimi işi, Türkçe ve Türk kültürü açısından son derece önemlidir. Bu yüzden, bu konuda temel ve genel ilkelerin doğru belirlenmesi ve öğretimde bunlara eksiksiz olarak yer verilmesi gerekmektedir.
İnsanın içinde bulunduğu doğayı algılaması, onun duyularında dış ortamın oluşturduğu izlenimlerin bir seçime uğrayarak daha az karmaşık kavramlara indirgenmesiyle gerçekleşir. Bu bir soyutlamadır. Dil de soyutlamada önemli bir araçtır.